Diğer yazılar
Konya Organize Sanayi Bölgesi, lojistik depoları, gıda üretim tesisleri ve karma üretim alanlarında forkliftler gün boyunca yük akışının merkezinde çalışır. Bu yüzden işverenlerin en sık sorduğu sorulardan biri nettir: forklift periyodik kontrolü ne zaman yapılır, kim yapar ve denetimde hangi belgeler istenir? Bu soruya yalnızca saha alışkanlığıyla değil, güncel resmî dayanaklarla cevap vermek gerekir. Çünkü forklift, yalnızca bir taşıma aracı değil; çalışan güvenliğini doğrudan etkileyen bir iş ekipmanıdır.
ÇSGB’ye bağlı İş Ekipmanları kaynaklarında yer alan tabloya göre istif makinesi olarak geçen forklift, transpalet ve liftler için periyodik kontrol dönemi, ilgili standartlarda daha kısa bir süre öngörülmemişse azami bir yıldır. Aynı resmî çerçeve, periyodik kontrolün bakım ile karıştırılmaması gerektiğini ve kontrollerin yalnızca yetkili kişilerce yapılacağını da açıkça vurgular. Konya’da depo, sevkiyat ve üretim operasyonu yürüten işletmeler için doğru yaklaşım; tarihi beklemek değil, ekipmanı, kayıtları ve sorumluları önceden hazırlamaktır.
1. Forklift periyodik kontrol süresi nedir?
ÇSGB İş Ekipmanları duyurusunda yer verilen Ek-III Tablo 2 özetine göre “istif makinesi (forklift, transpalet, lift)” için periyodik kontrol süresi, standartlarda aksi belirtilmiyorsa 1 yıl olarak uygulanır. İşveren açısından temel kural budur. Ancak ekipman üreticisinin veya ilgili standardın daha kısa bir periyot öngördüğü durumlarda daha kısa süre esas alınmalıdır. Bu nedenle “geçen yıl yaptırdık, yine aynıdır” varsayımı yerine mevcut raporun bir sonraki kontrol başlangıç tarihine bakmak daha doğrudur.
Buradaki kritik nokta, periyodik kontrolün yalnızca takvim işi olmamasıdır. Önemli bakım-onarım, kullanım koşulunda belirgin değişiklik, ekipmanın güvenliğini etkileyen bir olay veya ağır kusur tespiti gibi durumlarda işverenin beklemeden yeniden değerlendirme istemesi gerekir. Bey Hekim OSGB’nin periyodik kontrol ve ortam ölçümü hizmeti, sahadaki ekipman planını tek takvimde toplamaya yardımcı olur.
2. Bakım ile periyodik kontrol aynı şey değildir
ÇSGB’nin “Periyodik Kontrol ve Bakım” açıklamasında bu ayrım açık biçimde yapılır. Bakım; temizlik, ayar, kalibrasyon ve arıza giderme gibi işlemleri kapsar. Periyodik kontrol ise Yönetmelikte öngörülen aralıklarda, belirtilen yöntemlere göre ve yetkili kişilerce yapılan muayene, deney ve test faaliyetidir. Yani servis çağırıp fren balatası değiştirmiş olmak, periyodik kontrol yükümlülüğünü yerine getirmez.
Bu ayrım denetim açısından da önemlidir. İşverenin elinde bakım fişleri bulunabilir; fakat geçerli periyodik kontrol raporu yoksa mevzuat tarafı eksik kalır. Aynı şekilde rapor olsa bile ekipmanın günlük kullanımdaki arızaları takip edilmiyorsa operasyonel risk devam eder. En sağlıklı model, bakım kayıtları ile periyodik kontrol takvimini aynı İSG planında birleştirmektir. Bu noktada iş güvenliği uzmanlığı desteği ekipman envanterini, sorumluları ve takip tarihlerini sistemli hale getirir.
3. Kontrolü kim yapabilir?
ÇSGB’nin yetkili kişiler sayfasına göre forkliftlerin dahil olduğu kaldırma ve iletme ekipmanlarının periyodik kontrolleri, yetkili meslek gruplarınca yapılır. Güncel resmî açıklamada bu grup; makine mühendisleri, mekatronik mühendisleri, metalürji ve malzeme mühendisleri, imalat mühendisleri, ilgili teknik öğretmenler ile makine tekniker veya yüksek teknikerlerini kapsar. İşverenin burada bakacağı ilk şey, raporu düzenleyen kişinin unvanı kadar yetkisinin güncel ve doğrulanabilir olmasıdır.
ÇSGB’nin EKİPNET açıklamasına göre periyodik kontrol yapmaya yetkili kişiler elektronik kayıt numarasıyla izlenir. Ayrıca 23 Aralık 2025 tarihli değişiklik sonrası işveren ile yetkili kişi arasında hizmet verilmeden en geç bir gün önce İSG-KATİP’te sözleşme düzenlenmesi gerektiği resmî duyuruda yer alır. Dışarıdan hizmet alıyorsanız, yalnızca “raporu yollarız” sözüyle ilerlemek yerine bu sözleşme ve yetki doğrulamasını istemek gerekir.
4. Kontrol öncesi işveren hangi hazırlığı yapmalı?
Forklift kontrolü sorunsuz geçsin diye son gün acele dosya toplamaya çalışmak çoğu işletmede zaman kaybettirir. Bunun yerine küçük bir hazırlık klasörü oluşturmak daha etkilidir. Önce ekipmanın marka, model, imal yılı, seri numarası ve işyerinde kullanılan iç ekipman kodu net olmalıdır. ÇSGB’nin 2025 değişiklik duyurusunda, raporda ekipman etiket bilgilerinin ve izlenebilirliği sağlayan teknik özelliklerin yer alacağı açıkça belirtilir. Etiketi okunmayan veya sahada hangi araca ait olduğu belli olmayan forklift, raporlama sürecini zorlaştırır.
İkinci olarak önceki periyodik kontrol raporları, bakım kayıtları, operatörün bildirdiği arızalar ve varsa yapılan parça değişimleri hazır edilmelidir. Bu belgeler tek başına periyodik kontrol yerine geçmez; fakat yetkili kişinin ekipmanın geçmişini anlamasını kolaylaştırır. Üçüncü olarak ekipmanın beyan edilen kaldırma kapasitesi, kullanılan ataşmanlar ve çalışma alanı koşulları gözden geçirilmelidir. Raf koridorları, rampa kullanımı, dış saha-ıslak zemin geçişleri veya yoğun vardiya düzeni gibi başlıklar risk analizi ve İSG dokümantasyonu ile birlikte değerlendirilmelidir.
5. Geçerli raporda neler bulunmalı?
Resmî duyurudaki rapor formatı açıklamasına göre geçerli bir periyodik kontrol raporunda işyeri bilgileri, sözleşme numarası, kontrolün başlangıç ve bitiş zamanı, normal şartlarda yapılması gereken bir sonraki periyodik kontrol başlangıç tarihi, kullanılan periyodik kontrol metodu ve değerlendirme sonucu yer almalıdır. Aynı açıklama, ekipman etiket bilgilerinin rapora işlenmesini ve periyodik kontrolü yapan yetkili kişinin ad-soyad, meslek ve EKİPNET kayıt numarasının bulunmasını şart koşar. İmzasız raporlar geçerli sayılmaz.
Bu nedenle işverenin kontrol sonrası yalnızca “uygundur” ibaresine bakması yetmez. Raporun tarihi doğru mu, ekipman bilgileri gerçekten sizin forkliftle eşleşiyor mu, bir sonraki tarih açıkça yazılmış mı, imza ve EKİPNET numarası var mı diye kontrol edilmelidir. ÇSGB duyurusuna göre yayımlanmış kriter dokümanlarında ağır kusur tespit edilen ekipmanlar kusur giderilmeden çalıştırılamaz. Bu yüzden rapordaki notları kapatılacak iş listesine çevirmek gerekir; klasöre kaldırıp unutmak değil.
6. Konya depoları için kısa kontrol listesi
- Forkliftin son geçerli periyodik kontrol raporu erişilebilir mi?
- Bir sonraki kontrol tarihi operasyon takvimine işlendi mi?
- Dış hizmet alınıyorsa yetkili kişinin EKİPNET kaydı ve meslek unvanı doğrulandı mı?
- İSG-KATİP sözleşmesi kontrol gününden önce tamamlandı mı?
- Ekipmanın etiket ve kapasite bilgileri sahada okunur durumda mı?
- Bakım kayıtları ile operatör arıza bildirimleri aynı dosyada toplanıyor mu?
- Raf alanı, rampa ve sevkiyat güzergahları için ek riskler ayrıca değerlendirildi mi?
Forklift periyodik kontrolü, yalnızca mevzuat başlığı olarak ele alındığında son dakikaya bırakılır; operasyon güvenliği başlığı olarak ele alındığında ise işin doğal parçası haline gelir. Konya’da yoğun depo ve üretim temposunda çalışan işletmeler için en doğru yaklaşım, ekipmanı yılda bir hatırlamak değil; rapor, bakım, saha riski ve sorumluluk zincirini birlikte yönetmektir. Güncel uygulama örnekleri için Bey Hekim OSGB blogundaki diğer İSG yazılarına da göz atabilir, işletmenize özel ekipman takvimi için teklif talebi oluşturabilirsiniz.